SAĞLIĞIMIZ İÇİN KRİTİK ÖNEME SAHİP MİNERAL : İYOT!

İyot, toprakta, deniz ve okyanus sularında doğal olarak bulunan ve vücut için temel bir mineral türüdür.

Birçok tuzlu su ve bitki bazlı gıda iyot içerir ve bu mineral en çok iyotlu tuzda bulunur.

Diyette yeterince iyot almak önemlidir. Özellikle tiroid hormonunun düzenlenmesi, anne karnında fetüsün gelişimini, bilişsel fonksiyonları ve daha birçok fonksiyonu düzenler.

İyot seviyeleriniz düşükse, doktorunuz takviye önerebilir. Önce doktorunuza danışmadan takviye almamalısınız.

 

İyot’un temel kullanıldığı alanlar

1-Tiroid sağlığını desteklemek

İyot, tiroid sağlığında hayati bir rol oynar. Tiroid bezinizin hormon üretimini düzenlemeye yardımcı olur. Bu hormonlar metabolizmanızı, kalp sağlığınızı ve daha fazlasını kontrol eder.

Tiroid hormonları yapmak için tiroid beziniz az miktarda iyot alır. İyot olmadan tiroid hormon üretimi azalabilir. "Düşük" veya yetersiz çalışan bir tiroid bezi, HİPOTİROİDİZM adı verilen bir duruma yol açabilir.

İyot genel tiroid sağlığını desteklerken, çok fazla iyot tiroid bezi üzerinde olumsuz bir etkiye sahip olabilir. Bu nedenle doktor tavsiyesi olmadan iyot takviyesi almamalısınız.

Süt ürünleri, güçlendirilmiş gıdalar ve tuzlu su balıkları yiyerek diyetinizden yeterince iyot alabilirsiniz. İyot, doğal olarak iyot bakımından zengin toprakta yetişen bitki besinlerinde de bulunur. Ayrıca, yiyeceklerinizi iyotlu tuzla tatlandırarak da alabilirsiniz.

 

2-Guatr riskini azaltır

Tiroid beziniz, yeterli hormon üretemediğinde(hipotiroidizm) veya fazla hormon üretimi sırasında (hipertiroidizm) büyüyebilir ve bu büyümüş tiroid bezine guatr olarak ifade edilir. 

İyi ya da kötü huylu tiroid nodülleri de tiroid bezinin büyümesine neden olabilir.

Bazen de guatr, iyot eksikliğine doğrudan bir yanıt olarak gelişir. Bu, dünya çapında guatrın en yaygın nedenidir

İyot eksikliğine bağlı gelişen guatrlar diyete iyot açısından zengin gıdalar veya takviyeler eklendiğinde boyutları küçülüp normal haline dönebilir.

 

3-Aşırı hormon üreten tiroid bezi tedavisinde kullanılabilir

Doktorunuz, aşırı aktif bir tiroid bezini tedavi etmek için radyoaktif iyot adı verilen özel bir iyot türü önerebilir. Radyoiyot olarak da adlandırılan bu ilaç ağızdan alınır. Aşırı miktarda tiroid hormonunu azaltmaya yardımcı olmak için ekstra tiroid hücrelerini yok etmek için kullanılır.

Radyoaktif iyotun riski, çok fazla tiroid hücresini yok edebilmesidir. Bu, hormon üretim miktarını azaltarak hipotiroidizme yol açabilir. Bu nedenle, radyoaktif iyot genellikle yalnızca anti-tiroid ilaçlar başarısız olduktan sonra önerilir.

Radyoaktif iyot, iyot takviyeleri ile aynı şey değildir. Hipertiroidizm için asla kendi başınıza iyot takviyesi almamalısınız.

 

4. Tiroid kanseri tedavisi

Radyoaktif iyot ayrıca tiroid kanseri için olası bir tedavi seçeneği olabilir. Hipertiroidi tedavisindekine benzer mekanizma ile çalışır.

Ağızdan radyoaktif iyot aldığınızda, ilaç kanserli olanlar da dahil olmak üzere tiroid hücrelerini yok eder. Tüm kanserli hücrelerin vücuttan çıkarıldığından emin olmak için tiroid ameliyatını takiben bir tedavi olarak kullanılabilir.

 

5. Hamilelik sırasında bebeğin nörogelişimi için gereklidir

Hamilelikte bayanların daha fazla iyota ihtiyacı vardır. Bunun nedeni, hamilelik sırasında iyot alımının fetüslerde beyin gelişimi ile bağlantılı olmasıdır. Yapılan bir araştırmada, annesinde hamilelik sırasında iyot eksikliği olan bebeklerin daha düşük IQ'lara sahip olduğu ve diğer zihinsel alanlarda da gecikmeler yaşadığı saptandı.

Hamilelik sırasında önerilen günlük iyot alımı 220 mcg'dir. 

Hamile olmayan yetişkinlerde önerilen miktar günde 150 mcg'dir.

Hamilelik öncesi ve hamilelik boyunca iyot eksikliğinizi mutlaka hekim kontrolü ve önerileri ile giderin.

Emziriyorsanız, iyot alımınızı da izlemeye devam etmeniz gerekecek. Emzirirken önerilen günlük iyot miktarı 290 mcg'dir. Bunun nedeni, diyet ve takviye yoluyla aldığınız iyotun anne sütü yoluyla emzirilen bebeğinize geçmesidir. Bu çok önemli bir beyin gelişim dönemidir, bu nedenle bebeklerin 6 aylık olana kadar günde 110 mcg' ye ihtiyacı vardır.

 

6. Bilişsel işlevleri geliştirmek

İyotun gebelik boyunca olan nörolojik faydaları, çocukluk dönemindeki sağlıklı beyin fonksiyonları için de olumlu etki sağlamaktadır. Bu aynı zamanda zihinsel engellilik riskini de azaltır.

Çocuğunuzun ihtiyaç duyduğu tüm iyotu diyet yoluyla alması muhtemeldir, ancak iyot alımıyla ilgili herhangi bir sorununuz varsa, takip eden doktorunuzdan destek alabilirsiniz.

 

7-Fibrokistik meme hastalığının tedavisine yardımcı olabilir

İyot takviyelerinin veya ilaçların fibrokistik meme hastalığının tedavisine yardımcı olması mümkündür. Bu kanserli olmayan durum en çok üreme çağındaki kadınlarda görülür ve ağrılı meme yumrularına neden olabilir.

İyotun fibrokistik meme kistlerine yardımcı olabileceğine dair öneriler olsa da, kendi kendinize tedavi girişiminde bulunmamalısınız. Bu durum için sadece doktorunuz özellikle tavsiye ederse iyot alın. Aksi takdirde, iyot toksisitesinden kaynaklanan yan etkiler riski altında olabilirsiniz.

 

8. Suyun dezenfekte edilmesi

İyot, su dezenfeksiyon yöntemlerinden yalnızca biridir. Bu, özellikle seyahat nedeniyle veya doğal bir afetin etkileri nedeniyle içme suyuna erişiminiz yoksa yararlı olabilir.

%2 sıvı iyot ya da iyot tabletleri de kullanılabilir, ancak kullanma talimatları tabletler için üreticiye göre değişebilir.

 

9. Enfeksiyonların tedavisinde kullanılabilir

İyot, enfeksiyonları tedavi etmeye ve önlemeye yardımcı olmak için topikal olarak sıvı halde kullanılabilir. Hafif kesik ve sıyrıkların içindeki ve çevresindeki bakterileri öldürerek etki eder.

Yeni doğan bebeklerde topikal iyot kullanılmamalıdır. 

 

Peki günlük ne kadar iyot ihtiyacımız var?

• Doğumdan 6.aya kadar 110 mcg
• 7-12 ay arası bebekler 130 mcg
• 1-8 yaş arası çocuklar 90 mcg
• 9-13 yaş arası çocuklar 120 mcg
• 14 yaş ve üzeri yetişkinler ve gençler 150 mcg
• Hamile kadınlar 220 mcg
• Emziren kadınlar 290 mcg

 

Çok fazla iyot alımının olası yan etkileri şunlardır:

• Bulantı/kusma,ishal
• Ateş
• Boğazda ve ağızda yanma hissi
• Karın ağrısı
• Daha ciddi vakalarda, iyot zehirlenmesi komaya neden olabilir.
• Tiroid rahatsızlığınız varsa, doktorunuz tarafından önerilmedikçe iyot almamalısınız.
• Küçük çocuklar ve yaşlılar iyot yan etkilerine daha yatkındır.

 

İyot eksikliğini nasıl anlayabiliriz?

İdrar iyot düzeyi bakılarak vücudunuzda iyot eksikliği olup olmadığını saptayabilirsiniz. Bununla birlikte aşağıdaki semptomlardan bir kısmını yaşıyorsanız iyot eksikliği habercisi olabilir:

• Gözle görünür halde büyümüş bir tiroid dokusu(guatr)
• Ağrılı veya dokunulduğunda hassas olan tiroid bezi
• Cilt kuruluğu
• Yutma güçlüğü
• Tükenmişlik, halsizlik, yorgunluk hissi
• Normal sıcaklıklara rağmen aşırı soğukluk hissi
• Saç dökülmesi
• Depresyon
• Beyin sisi (zihin bulanıklığı)
• İstemsiz kilo alımı

Peki kimler iyot kullanmalı?

Kesin olarak bilmenin yolu idrarda iyot seviyenizin bakılması ve iyot düşüklüğü saptanması halinde doktorunuzun önerisi ile iyot desteği başlanmasıdır.

İyot, reçeteyle daha güçlü formüllerde bulunur. Ancak bunlar sadece ciddi sağlık durumlarında kullanılmaktadır. İyot desteğine ihtiyacınız olduğundan şüpheleniyorsanız, aday olup olmadığınızı öğrenmek için doktorunuza danışın.

İyot içeriği yüksek ve doğal yollarla alabileceğimiz kaynaklar nelerdir?

• İyotlu tuz (1 çay kaşığında yaklaşık 225-270 mcg iyot vardır ve günlük ihtiyacı fazlasıyla karşılar. İyotlu tuzu yemeklere piştikten sonra kattığımızda iyot yararlanma oranımız artacaktır.)
• Deniz yosunu ve sebzeleri,
• Morina, tuna, somon, sardalya gibi balıklar, karides (Ağır metal yükü fazla olduğu düşünülüyorsa dikkatli tüketilmelidir)
• Yumurta, süt ve süt ürünleri,
• Çilek, kurutulmuş erik

 

Sizlerde iyot eksikliğiniz olduğunu düşünüyorsanız öncelikle doğal yollarla temin etmeye çalışın.Hala düzelmeyen durumlarda iyot seviyenizin görülerek hekim kontrolünde tedavi planlaması uygun olacaktır.

Sağlıcakla kalın..